CMU MODEL โครงการลดฝุ่น PM2.5

โครงการลดฝุ่น PM2.5
Shadow
Slider

พื้นที่ต้นแบบ ในการ แก้ไขปัญหาหมอกควัน ภาคเหนือ
ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

by CMU Chanel

จากปัญหาหมอกควันไฟป่าที่เกิดขึ้นในพื้นที่ภาคเหนือเป็นปัญหาสำคัญที่เกิดขึ้นมาอย่างยาวนาน ทำให้เกิดฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) มีปริมาณสูงกว่าระดับมาตรฐานคุณภาพอากาศของประเทศไทย โดยสาเหตุเกิดจากหลายประการได้แก่ การเผา ในพื้นที่โล่ง พื้นที่เกษตรและพื้นที่ป่า มลพิษจากยานพาหนะและภาคอุตสาหกรรม เป็นต้น ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่และสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงและผู้ที่มีภูมิต้านทานต่ำ ได้แก่ เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ และยังส่งผลกระทบต่อสังคมและเศรษฐกิจ เช่น ภาคธุรกิจท่องเที่ยวและการบริการ โดยส่วนใหญ่จะเกิดในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนมีนาคมของทุกปี

อีกทั้งพื้นที่ภาคเหนือของไทยส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ภูเขาสลับซับซ้อนมีความลาดชันสูง และมีการอาศัยอยู่ของชุมชนบนพื้นที่สูง ซึ่งมีวิถีการดำรงชีวิตที่ผูกพันพึ่งพาอยู่ร่วมกับทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่อย่างยาวนาน โดยเฉพาะการทำเกษตรบนพื้นที่สูง การเพาะปลูกพืชเพื่อการค้าทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนและการขยายพื้นที่เพาะปลูก ทำให้เกิดปัญหาและความเสียหายต่างๆ ประกอบกับการเปลี่ยนแปลงทางด้านสภาพภูมิอากาศของโลกส่งผลสัมพันธ์ต่อการทีวีความรุนแรงของภัยพิบัติทางธรรมชาติ จึงส่งผลกระทบให้เกิดความเสียหายต่อด้านต่างๆ รวมทั้งด้านคุณภาพชีวิตของประชาชนเป็นอย่างมาก ซึ่งที่ผ่านมามีการร่วมมือในการดำเนินการแก้ไขปัญหาหมอกควันในพื้นที่ภาคเหนืออย่างต่อเนื่องจากภาคส่วนต่างๆ แต่ปัญหาดังกล่าว ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นการแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุจึงเป็นการแก้ไขปัญหาที่สาเหตุ ซึ่งช่วยในการการป้องกันซึ่งแก้ปัญหาได้ดีกว่า

เป้าหมาย CMU Model

*******
✓ สร้างพื้นที่นำร่องต้นแบบ
ในการแก้ไขปัญหาหมอกควันของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อย่างเป็นรูปธรรม
ชุมชนที่อยู่กับป่าเกิดความยั่งยืนบนพื้นฐานการใช้ทรัพยากรอย่างสมดุล

✓เกิดชุดรูปแบบชุดองค์ความรู้
จากการบูรณาการองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาหมอกควัน
ที่เกี่ยวข้อง

✓ ผลักดันให้เกิดการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืนและมีประสิทธิภาพ
โดยเน้นการพัฒนาคุณภาพชีวิต อาศัยการมีส่วนร่วม เพื่อลดการเผาในที่โล่งอันจะนำไปสู่การลดปัญหามลพิษหมอกควัน

✓ขยายผลความสำเร็จไปยังพื้นที่อื่นต่อไป
โดยสามารถนำไปปรับใช้กับพื้นที่ที่มีปัจจัยใกล้เคียงกันได้

พื้นที่นำร่อง
CMU MODEL

พื้นที่นำร่องในการแก้ไขปัญหาหมอกควันของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ดำเนินการโดยคณะทำงานด้านวิชาการเพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหาหมอกควันภาคเหนือ
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ร่วมกับอาจารย์และนักวิจัยของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
โดยต้องการผลักดันและมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนและการพัฒนาพื้นที่โดยนำองค์ความรู้
นวัตกรรมและเทคโนโลยีไปช่วยในการพัฒนาอย่างเป็นรูปธรรม
โดยพื้นที่นำร่องในพื้นที่ตำบลปิงโค้ง อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ แบ่งเป็น 2 พื้นที่

:: โครงการตามแผนการบริหารจัดการป่าอนุรักษ์แบบมีส่วนร่วม :: โครงการ CMU Model

โครงการร่วมจาก
ทุนสำนักการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

ผลิตภัณฑ์จากโครงการ CMU Model


ผ้าทอภูมิปัญญาท้องถิ่น
ชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ

การส่งเสริมผลิตภัณฑ์ CMU Model
จากผ้าทอ จากภูมิปัญญาท้องถิ่น
ภายใต้แบรนด์ “Zhakara”

จากบ้านป่าตึงงาม ตำบลปิงโค้ง อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่

การพัฒนาคุณภาพชีวิต

ในพื้นที่บ้านป่าตึงงาม
ตำบลปิงโค้ง อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่

บทความ CMU Model

คิดและทำใหม่ หยุด ปัญหาไฟป่าภาคเหนือ ด้วย CMU model อย่างยั่งยืน

ในช่วงเวลาเดียวกันนี้เมื่อปี พ.ศ. 2563 หรือ ปี ค.ศ. 2020 ที่ผ่านมา เราต่างต้องเผชิญหน้ากับวิกฤตโรคระบาดกันแบบไม่คาดคิด จนทำให้ทุกคนต้องปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตใหม่ หรือ New normal กันถ้วนหน้า โดยเฉพาะการสวมหน้ากากอนามัย จากไม่เคยใส่ก็กลายเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ลืมไม่ได้ถ้าต้องออกจากบ้าน ซึ่งสำหรับคนในภูมิภาคอื่น อาจจะต้องปรับตัวกันมากหน่อย ทว่า สำหรับชาวภาคเหนือ กลับมีคนพูดว่า “ทำไมตอนเกิดโควิด 19 คนเชียงใหม่ถึงใส่หน้ากากกันได้เต็มเมืองอย่างสบาย ก็เพราะเขาซ้อมใส่กันตอนมีหมอกควันจาก ปัญหาไฟป่าภาคเหนือ มาหลายปีแล้วไง” ฟังดูเผินๆ เหมือนเป็นตลกร้าย ที่เป็นเหตุเป็นผล แต่ในคำพูดนี้กลับแฝงไว้ด้วยความทุกข์จากการเผชิญกับ ปัญหาไฟป่าภาคเหนือ ที่เกิดขึ้นเป็นประจำ แม้จะเป็นแค่ช่วงหนึ่งของปี แต่กินเวลายาวนานขึ้นทุกปี นอกจากการระดมอาสาสมัครดับไฟป่า ที่ตอนนี้ทำกันอย่างแข็งขันแล้ว อีกหนึ่งทางออกที่ควรจะเป็นเพื่อแก้ไขปัญหานี้ในระยะยาว นั่นคือ การระดมสมอง คิดค้นแนวทาง นวัตกรรมต่างๆ ที่จะมาจัดการกับปัญหาไฟป่าในภาคเหนือ โดยเฉพาะจังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่เศรษฐกิจและการท่องเที่ยวสำคัญประจำภูมิภาคนี้ให้ได้อย่างยั่งยืน ด้วยเหตุนี้ในภาควิชาการ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้จัดตั้งคณะทำงานเพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหาหมอกควันภาคเหนือ ซึ่งเป็นการรวมตัวของคณาจารย์ในหลายสาขาวิชา ที่จะมาให้ข้อมูลที่ถูกต้อง ควบคู่ไปกับการดำเนินงานศึกษาวิจัย เสนอแนวทาง และถ่ายทอดนวัตกรรมในการแก้ไขปัญหา รวมถึงเริ่มขับเคลื่อน “CMU model” […]

พิชามญชุ์ สุเดชา

บทความ CMU Model

ปัญหาหมอกควันภาคเหนือกับแนวคิด Sandbox CMU Model

จริง ๆ แล้วปัญหาหมอกควันภาคเหนือมีมานานนับ 10 ปี แต่รุนแรงขึ้นมากในช่วง 2 – 3 ปีหลัง ภาคเหนือจะถูกปกคลุมด้วยหมอกควันระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ – เมษายน ทำให้ช่วงนั้นหลายจังหวัดในภาคเหนือติดอันดับเมืองที่มีมลพิษทางอากาศแย่ที่สุดในโลก สาเหตุของปัญหาคือ การเผาพื้นที่เกษตรและไฟป่าในภาคเหนือทำให้เกิดหมอกควันข้ามแดนเพิ่มขึ้นทุกปี ส่วนใหญ่เกิดจากการเผาซากข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่ขยายพื้นที่ปลูกในที่สูง เผาอ้อยเพื่อเก็บเกี่ยว และเผาตอซังข้าวในพื้นที่ราบเพื่อเตรียมเพาะปลูกรอบต่อไป การเผาถูกมองว่าเป็นวิธีที่คุ้มค่าที่สุด เพราะต้นทุนต่ำ ใช้เวลาน้อย และทำได้ง่าย นอกจากนั้น ยังมีการเผาตามวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวบ้านในพื้นที่สูง ตามความเชื่อว่าจะทำให้ผลผลิตพืชป่า อาทิ หญ้า เลี้ยงสัตว์ ผักหวาน และเห็ดเผาะมีจำนวนเพิ่มขึ้น ล่าสุดฤดูหมอกควันปี 2563 นอกจากจะมาเร็วกว่าทุกปีแล้ว ปัญหายังทวีความรุนแรงมากขึ้น เพราะปรากฏจุดความร้อนในเขตพื้นที่ป่าอนุรักษ์เพิ่มขึ้นมาก สะท้อนว่าเกิดการลักลอบเผาอันเนื่องมาจากปัญหาที่ค่อนข้างซับซ้อนในแต่ละพื้นที่ แม้แต่พื้นที่ใกล้เมืองเชียงใหม่อย่างดอยสุเทพก็สามารถมองเห็นควันไฟได้แทบทุกวัน จริง ๆ แล้วปัญหาหมอกควันภาคเหนือมีมานานนับ 10 ปี แต่รุนแรงขึ้นมากในช่วง 2 – 3 ปีหลัง ภาคเหนือจะถูกปกคลุมด้วยหมอกควันระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ – เมษายน ทำให้ช่วงนั้นหลายจังหวัดในภาคเหนือติดอันดับเมืองที่มีมลพิษทางอากาศแย่ที่สุดในโลก สาเหตุของปัญหาคือ การเผาพื้นที่เกษตรและไฟป่าในภาคเหนือทำให้เกิดหมอกควันข้ามแดนเพิ่มขึ้นทุกปี ส่วนใหญ่เกิดจากการเผาซากข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่ขยายพื้นที่ปลูกในที่สูง […]

พิมพ์จุฑา วิญญรัตน์

คณะทำงานฯ ร่วมเป็นวิทยากรโครงการ “สิงห์อาสาสู้ไฟป่า” และได้มอบหน้ากากความดันบวก แก่เจ้าหน้าที่อุทยานฯ พร้อมติดตั้งห้องปลอดฝุ่น และเครื่อง Dust Boy ให้กับเด็กๆ รร.ชุมชนวัดช่อแล และอุทยานแห่งชาติ ศรีลานนา

ผศ. ดร.ว่าน วิริยา คณะทำงานฯ เป็นวิทยากรโครงการ “สิงห์อาสาสู้ไฟป่า” และได้มอบหน้ากากความดันบวก MasquraX for Firefighter แก่เจ้าหน้าที่อุทยานฯ พร้อมติดตั้งห้องปลอดฝุ่น และเครื่อง Dust Boy ให้กับเด็กๆ รร.ชุมชนวัดช่อแล จ.เชียงใหม่และอุทยานแห่งชาติ ศรีลานนา

โครงการต้นแบบการแก้ไขปัญหามลพิษหมอกควันอย่างยั่งยืน CMU Model “มหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2564 (Thailand Research Expo 2021) ครั้งที่ 16″

“มหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2564 (Thailand Research Expo 2021) ครั้งที่ 16″
(ResearchUniversity Network : RUN)
โดย ผศ.ดร.ว่าน วิริยา คณะทำงานฯ ตัวแทนมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นำเสนอผลงานวิจัย “โครงการต้นแบบการแก้ไขปัญหามลพิษหมอกควันอย่างยั่งยืน CMU Model”

CMU Model โครงการเสริมศักยภาพชุมชนเพื่อการจัดการธุรกิจอย่างมีส่วนร่วมตามภูมิปัญญาท้องถิ่น

https://www.youtube.com/watch?v=ohdPxE7xFbE

CMU MODEL ต้นแบบการแก้ไขหมอกควันอย่างยั่งยืน

CMU Model โครงการเสริมศักยภาพชุมชนเพื่อการจัดการธุรกิจอย่างมีส่วนร่วมตนวัตกรรมเด่นเพื่อสังคม

โดย…ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ว่าน วิริยา by CMU Chanel

by CMU Podcast

Live เล่าสู่กันฟัง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เรื่อง มช. ร่วมแก้ไขปัญหาหมอกควันไฟป่าอย่างยั่งยืน

รองศาสตราจารย์ ดร.สมพร จันทระ ประธานคณะทำงานด้านวิชาการเพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหาหมอกควันภาคเหนือ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
by CMU Chanel

CMU Model สร้างชุมชนต้นแบบ เพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและแก้ปัญหาหมอกควันอย่างยั่งยืน ( CMU Podcast Ep.3)

by CMU Podcast

: คณะทำงาน :

1) รองศาสตราจารย์ ดร.สมพร จันทระ
อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
2) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ พญ.สหัทยา ไพบูลย์วรชาติ
อาจารย์คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
3) รองศาสตราจารย์.ดร.เศรษฐ์ สัมภัตตะกุล
อาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
4) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.ดร.พนม กุณาวงค์
อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
5) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ว่าน วิริยา
อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
6) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.ดร.สุทธาธร ไชยเรืองศรี
อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
7) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.ดร.จิรวรรณ กิจชัยเจริญ
อาจารย์คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
8) อาจารย์ ดร.พลภัทร เหมวรรณ
อาจารย์ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
9) ดร.ทิพวรรณ ประภามณฑล
นักวิจัยอาวุโสหน่วยวิจัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
10) รองศาสตราจารย์.ดร.อรัญญา ศิริผล
อาจารย์คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
11) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.ดร. วรรณภา ลีระศิริ
อาจารย์คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
12) อาจารย์ ดร. ภาคภูมิ แสงกนกกุล
อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
13) อาจารย์ ดร. เดีย พนิตนาถ แชนนอน
อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
14) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.ดร. จุฑาทิพย์ เฉลิมผล
อาจารย์คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
15) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.ดร.อรอุมา เรืองวงษ์
อาจารย์คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
16) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.ธีระพงษ์ เสาวภาคย์
อาจารย์คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
17) ผู้ช่วยศาสตราจารย์. ดร. มนตรี ปัญญาทอง
อาจารย์คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
18) ผู้ช่วยศาสตราจารย์.น.สพ.เทิดศักดิ์ ญาโน
อาจารย์คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
19) อ.พิเชษฐ์ ทานิล
อาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
20) นางสาวพิชามญชุ์ สุเดชา
พนักงานปฏิบัติงาน สำนักงานมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
21) นางสาวพิมพ์จุฑา วิญญรัตน์
พนักงานปฏิบัติงาน สำนักงานขับเคลื่อนยุทธศาสตร์
22) นางสาวยศยา สุทธภักติ
ผู้ช่วยเลขานุการฯ เจ้าหน้าที่โครงการ
23) นายภูดิศ สังข์สุวรรณ
ผู้ช่วยเลขานุการฯ
24) นางสาวนางสาวมัลลิกา ยะผ๋า
25) นายจารุกิตติ์ เหล่ากาวี