ระบบบริหารจัดการเชื้อเพลิง “ไฟดี” (FireD)

"ไฟดี" | FireD
ระบบบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวล
Shadow
Slider

แอปพลิเคชัน  FireD (ไฟดี) (ภาพ : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)

หลายพื้นที่ในจังหวัดเชียงใหม่ มีการบริหารจัดการเชื้อเพลิงในพื้นที่การเกษตรเพื่อการดำรงชีพ จากการเตรียมพื้นที่เพาะปลูกในพื้นที่เกษตร และการที่ผ่านมา จ.เชียงใหม่ มีมาตรการห้ามเผาโดยเด็ดขาด แต่จากการถอดบทเรียนที่ผ่านมา เราเห็นข้อมูลเชิงประจักษ์ในช่วงห้ามเผายังมีจุดความร้อนที่เกิดจากไฟอยู่ ดังนั้นเป็นจุดแนวคิดสำคัญในการพัฒนาระบบบริหารจัดการเชื้อเพลิง เพราะยังคงมี “ไฟจำเป็น” ในพื้นที่ ซึ่งเกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงเวลาก่อนจะมีมาตรการ

FireD “ไฟดี”

เป็นระบบเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการปัญหาหมอกควันในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย เพื่อใช้รับส่งข้อมูลในการดำเนินกิจกรรมในการบริหารจัดการเชื้อเพลิงเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจในบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวลโดยการใช้ไฟหรือการเผาในที่โล่ง ให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อช่วยในการตัดสินใจพิจารณาอนุญาตให้มีการจัดการเชื้อเพลิงได้ในเวลาที่เหมาะสม โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ซึ่งระบบสามารถรองรับการดำเนินการครอบคลุมการใช้งานทั้งประเทศ ทำให้สามารถลดปัญหาหมอกควันในเขตพื้นที่ภาคเหนือได้อย่างตรงจุด

“ไฟดี” สามารถแสดงข้อมูล ดังนี้

  • แสดงตำแหน่งและรายละเอียดที่ตั้งของจุดที่จะทำการบริหารจัดการ
  • แสดงสถานะการดำเนินการ
  • มีการสนับสนุนข้อมูลในการประกอบการตัดสินใจใน การอนุมัติ/ไม่อนุมัติ

องค์ประกอบของระบบ “ไฟดี”

เงื่อนไขการอนุมัติการบริหารจัดการเชื้อเพลิง โดยพิจารณาข้อมูลต่างๆจากวันที่ร้องขอบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวล โดยพิจารณาเงื่อนไขปัจจัย ดังนี้
  • ค่าความเข้มข้น PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมง ต้องไม่เกิน 50 ไมโครกรัมต่อลูกบากศ์เมตร
  • ดัชนีการระบายอากาศ หรือ Ventilation Index มีค่ามากกว่า 4,700 ตารางเมตรต่อวินาทีหรืออยู่ในเกณฑ์ระดับดี

การนำใช้ระบบบริหารจัดการเชื้อเพลิง

สืบเนื่องจากการดำเนินการแก้ไขปัญหาหมอกควันไฟป่าของจังหวัดเชียงใหม่ที่ผ่านมาได้ดำเนินการในลักษณะเดิมมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นการใช้นโยบาย การรณรงค์ หรือการใช้กฎหมายในการบริหารจัดการปัญหา นายเจริญฤทธิ์ สงวนสัตย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ได้ทำการหารือเพื่อนำระบบสนับสนุนการตัดสินใจในการบริหารจัดการเชื้อเพลิงมาใช้ในจังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้แนวทางแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติในการแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบแผนเฉพาะกิจเพื่อการแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง ซึ่งเว็บแอพพลิเคชั่นระบบสนับสนุนการตัดสินใจในการบริหารจัดการเชื้อเพลิง FireD มีข้อมูลสนับสนุนการตัดสินใจตามแผนเฉพาะกิจ เช่น ข้อมูลการพยากรณ์ฝุ่นละอองล่วงหน้า 3 วัน การใช้ข้อมูลภาพดาวเทียมในการรายงานสถานการณ์ฝุ่นควันไฟป่า ซึ่งสามารถตอบโจทย์แผนเฉพาะกิจเพื่อแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละอองตามมติคณะรัฐมนตรี

มติคณะรัฐมนตรีเห็นชอบแผนเฉพาะกิจ เพื่อการแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง

จังหวัดเชียงใหม่ได้จัดตั้ง “ศูนย์บัญชาการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) จังหวัดเชียงใหม่” ซึ่งมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชาคริต โชติอมรศักดิ์ คณะทำงานด้านวิชาการเพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหาหมอกควันภาคเหนือ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นตัวแทนภาควิชาการ ในศูนย์บัญชาการฯ ซึ่งมีผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่เป็นประธานฯ โดยประกอบด้วยกรรมการจากหน่วยงานทั้งสิ้น 32 หน่วยงาน ได้แก่ องค์การบริหารส่วนจังหวัด กองอำนวยการรักษาความันคงภายในจังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานจังหวัดเชียงใหม่ ตำรวจภูธรจังหวัดเชียงใหม่ กองทัพภาคที่ 3 กองบิน 41 ท่าอากาศยานเชียงใหม่ ศูนย์อุตุนิยมวิทยาภาคเหนือ ศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวงภาคเหนือ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานขนส่งจังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานประชาสัมพันธ์เขต 3 ประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงใหม่ สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย จังหวัดเชียงใหม่ สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย จังหวัดเชียงใหม่ (NBT) สำนักแขวงทางหลวงเชียงใหม่ 1 – 3 สำนักแขวงทางหลวงชนบทเชียงใหม่ สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 1 สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 16 สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 1 (เชียงใหม่) ศูนย์ส่งเสริมการควบคุมไฟป่าภาคเหนือ องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น การประปาส่วนภูมิภาค สาขาเชียงใหม่ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเขต 1 (ภาคเหนือ) สำนักงานบริการลูกค้า กสท.เชียงใหม่ สภาอุตสาหกรรม จังหวัดเชียงใหม่ สมาคมธุรกิจท่องเที่ยวจังหวัดเชียงใหม่ และสภาลมหายใจ

ขั้นตอนการบริหารจัดการเชื้อเพลิงด้วย “ไฟดี”

  • จังหวัดเชียงใหม่ได้มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ระดับท้องถิ่น (ระดับตำบล) รวบรวมความต้องการใช้ไฟจำเป็น ทั้งในพื้นที่เกษตรและพื้นที่ป่าไม้
  • ลงรายละเอียดข้อมูลพื้นที่ที่ต้องการบริหารจัดการเชื้อเพลิง
  • ศูนย์บัญชาการฯ เป็นคณะผู้พิจารณาร่วมกันในการอนุมัติการบริหารจัดการเชื้อเพลิงตามแผนการบริหารจัดการเชี้อเพลิงของแต่ละท้องถิ่น
  • หลังจากได้รับการอนุมัติ เจ้าหน้าที่ระดับท้องถิ่นแจ้งผลการพิจารณาให้ผู้ที่ต้องการใช้ไฟจำเป็นในการจัดการเชื้อเพลิงชีวมวล

ข้อกำหนด

  • ต้องดำเนินการจัดการเชื้อเพลิงได้ตั้งแต่ 10.00 น. จัดการให้แล้วเสร็จ (ดับไฟทั้งหมด) ภายใน 16.00 น.
  • เน้นย้ำไม่ให้จัดการในช่วงเวลากลางคืนเด็ดขาด เนื่องจากเป็นช่วงเวลาที่อัตราการระบายอากาศแย่ที่อาจะทำให้เกิดการปกคลุมของหมอกควันมากยิ่งขึ้น
  • เมื่อดำเนินการเสร็จแล้ว ให้แจ้งกลับมาที่เจ้าหน้าที่ในระดับท้องถิ่นเพื่อแจ้งผลการดำเนินการกลับมาที่ระบบ “ไฟดี” เพื่อยืนยันการดำเนินการแล้วเสร็จ และเก็บเป็นข้อมูลสถิติในการใช้บริหารจัดการในด้านอื่นๆ ต่อไป

ในปี พ.ศ.2565 ทางจังหวัดเชียงใหม่ ยังคงใช้เว็บแอพพลิเคชั่น “ไฟดี” ในการบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวล แต่มีการถ่ายโอนอำนาจให้ระดับอำเภอมีอำนาจในการตัดสินใจบริหารจัดการเชื้อเพลิงในพื้นที่ของตนเอง ซึ่งแต่ละอำเภอสามารถจัดการช่วงเวลาได้ตามปฏิทินการใช้ประโยชน์ที่ดินของแต่ละพื้นที่โดยเฉพาะการใช้ที่ดินที่เกี่ยวกับการเกษตร ด้วยการใช้ระบบสนับสนุนการตัดสินใจในการพิจารณาคำร้องของแต่ละท้องถิ่น โดยศูนย์บัญชาการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) จังหวัดเชียงใหม่ จะมีหน้าที่ในการกำกับและบริหารจัดการในภาพรวมทั้งจังหวัด นอกจากนี้แม่ทัพภาคที่ 3 ยังได้มีส่วนในการบริหารจัดการในภาพรวมของภาคเหนือตอนบนในการบริหารจัดการปัญหาหมอกควันไฟป่าอีกด้วย

ผลดำเนินการจากการใช้ระบบ “ไฟดี”

แอพพลิเคชั่น “ไฟดี”
สามารถช่วยบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวลในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ได้อย่างเป็นระบบ

ผลจากการนำร่องใช้ระบบ “ไฟดี” พบว่า จุดความร้อนมีค่าตลอดฤดูกาลลดลง

ทั้งจุดความร้อนจากการตรวจจับด้วยเซ็นเซอร์ MODIS และ VIIRS

จำนวนจุดความร้อนจากเซ็นเซอร์ MODIS เปรียบเทียบระหว่างปีพ.ศ.2563 และปีพ.ศ.2564
จำนวนจุดความร้อนจากเซ็นเซอร์ VIIRS เปรียบเทียบระหว่างปีพ.ศ.2563 และปีพ.ศ.2564
  • จุดความร้อนจากเซ็นเซอร์ MODIS
    • ช่วงเดือนมีนาคมซึ่งเป็นเดือนที่มักมีจำนวนจุดความร้อนมากที่สุดในช่วงฤดูกาลไฟป่าของภาคเหนือมีจำนวนลดลงถึง 65%
    • ช่วงเดือนเมษายนมีจำนวนจุดความร้อนลดลงมากที่สุดในช่วงฤดูไฟป่าของภาคเหนือ โดยมีจำนวนลดลง 78 %
  • จุดความร้อนจากเซ็นเซอร์ VIIRS (ความละเอียดเชิงพื้นที่มากกว่าเซ็นเซอร์ MODIS)
    • จุดความร้อนลดลงตลอดทั้งฤดูกาล 62%
    • แนวโน้มการลดลงสอดคล้องกับเซ็นเซอร์ MODIS
    • ช่วงเดือนมีนาคมช่วงวิกฤตที่สุดลงดลง 63%
    • ช่วงเดือนเมษายนที่มีจำนวนจุดลดลงมากที่สุดถึง 89%

เมื่อนำจุดความร้อนของปี 2555 (2012) กับปีพ.ศ.2564 (2021) มาเปรียบเทียบพบว่ามีจำนวนน้อยกว่าปี 2555 (2012) เกือบทุกวัน ตลอดฤดูกาลไฟป่าหมอกควันภาคเหนือ

การบริหารจัดการเชื้อเพลิงด้วย “ไฟดี” สามารถลดจุดความร้อนตลอดทั้งฤดูกาลไฟป่าหมอกควันภาคเหนือได้ถึง 70%
ถือได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งในความสำเร็จของการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5)

จำนวนจุดความร้อนในช่วงลานิญ่าเปรียบเทียบระหว่างปีพ.ศ.2555 (2012) กับปีพ.ศ.2564 (2021)
(ซ้าย: จุดความร้อนรายวัน ขวา:จุดความร้อนสะสม)


จากผลสำเร็จนี้จังหวัดอื่นในภาคเหนือจึงได้ให้ความสนใจต่อระบบเว็บแอพพลิเคชั่น FireD
ในการบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวลต่อไป

ต่อยอด : “ไฟดี” บนมือถือ

Mobile Applications FireD

การใช้เว็บแอพพลิเคชั่นสนับสนุนการตัดสินใจในการบริหารเชื้อเพลิงชีวมวล ได้รับเสียงสะท้อนจากผู้ใช้งานถึงความไม่สะดวกต่อการใช้งานบนเว็บบราวเซอร์ จึงต่อยอดการใช้งานบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ ทั้ง iOS และ Android มีการเชื่อมต่อกับระบบเว็บแอพพลิเคชั่นที่มีอยู่แล้วผ่านระบบฐานข้อมูล (Database) และระบบบริการข้อมูล (API Web Service) โดยการสนับสนุนทุนการพัฒนาจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่ได้เล็งเห็นถึงประโยชน์ในการต่อยอดการใช้งานระบบสนับสนุนการตัดสินใจในการบริหารจัดการเชื้อเพลิง

โดยโมบายแอพพลิเคชั่น FireD จะประกอบไปด้วย ระบบลงทะเบียนผู้ใช้งาน ระบบล๊อกอินใช้งานระบบ ระบบค้นหาสถานะคำร้อง ระบบบันทึก สรุปรายงาน และอัพเดตสถานะคำร้อง ระบบรายงานผลการเดินการจัดการเชื้อเพลิง ระบบแจ้งเตือนการเปลี่ยนแปลงสถานะคำร้อง โดยมีข้อมูลสนับสนุนการตัดสินใจแสดงบนแผนที่ ซึ่งประกอบไปด้วยข้อมูลตรวจวัดฝุ่น PM2.5 ข้อมูลจุดความร้อนจากภาพถ่ายดาวเทียม และข้อมูลการพยากรณ์คุณภาพอากาศและดัชนีทางอุตุนิยมวิทยาที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้โมบายแอพพลิเคชั่น FireD จะสามารถตอบโจทย์ผู้ใช้งานที่เกี่ยวข้องกับงานบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวลพื้นที่ภาคเหนือได้ดียิ่งขึ้น

ประโยชน์ที่ได้จากการบริหารจัดการด้วยแอพพลิชั่นไฟดี

  • การบริหารจัดการเชื้อเพลิงชีวมวลหากทำถูกที่และถูกเวลาก็จะสามารถลดปริมาณฝุ่นควัน PM2.5 ได้บางส่วน
  • เป็นการนำจุดหรือพื้นที่ที่ต้องการใช้ไฟในการจัดการเชื้อเพลิงเพื่อเตรียมพร้อมหรือประกอบกิจกรรมต่าง ๆ เข้าสู่ระบบไม่ว่าจะเป็นการชิงเผาเพื่อลดประมาณเชื้อเพลิง การจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร การใช้ไฟเพื่อเตรียมพื้นที่เพาะปลูก
  • ทำให้ฝ่ายบริหารสามารถทราบพื้นที่เกิดการใช้ไฟ จนนำไปสู่การบริหารจัดการในช่วงวิกฤติ
Google Play Store logo, Google Play App Store Android, wallets, text,  label, logo png | PNGWing
IOS App Store png | PNGEgg